Een tijdje geleden heeft Charlotte een interessante blog geschreven over dyslexie. In deze blog vertelt zij wat dyslexie inhoudt en hoe je als ouder een kind met dyslexie het beste kunt helpen. In deze blog wil ik het graag hebben over het ‘broertje’ van dyslexie; dyscalculie. Bij dyslexie heeft een kind ernstige problemen met lezen en spellen. Bij dyscalculie gaat het om hardnekkige rekenproblemen. Over dyscalculie is een stuk minder bekend dan over dyslexie. Daarom vond ik het de hoogste tijd voor een blog over dit belangrijke onderwerp! Lees je mee?

Wat is dyscalculie?

Dyscalculie betekent letterlijk ‘niet kunnen rekenen’.  Kinderen met dyscalculie hebben enorm veel moeite met rekenen. Dit begint vaak al in de kleuterklas en hoe moeilijker de rekenstof wordt, hoe meer moeite het een kind met dyscalculie kost om de sommen uit te rekenen. Een kind met dyscalculie heeft andere problemen dan een kind met een rekenachterstand. Het belangrijkste verschil zit in het inzicht en het oefenen met de rekenstof. Een kind met rekenproblemen kan later in zijn/haar leven meer inzicht krijgen en daardoor kan het rekenen opeens een stuk makkelijker worden. Door samen veel te oefenen kunnen de rekenenproblemen van een kind verdwijnen. De rekenproblemen van een kind met dyscalculie zullen nooit verdwijnen. Het is dus belangrijker dat een kind hiermee leert omgaan. Daar kom ik later in deze blog nog op terug.  Kinderen met dyscalculie hebben vaak ook nog last van een andere stoornis. Dyscalculie gaat vaak samen met dyslexie en ADHD.

Hoe ontstaat dyscalculie?

Er is (nog) geen duidelijke oorzaak te vinden voor dyscalculie.  Er is helaas nog weinig onderzoek gedaan naar deze stoornis.
Wel is bekend dat kinderen met  dyscalculie vaak familieleden hebben die ook dyscalculie hebben en dat waarschijnlijk bepaalde delen in de hersenenen, die nodig zijn voor het rekenen, niet goed werken. Hopelijk wordt er in de toekomst meer onderzoek gedaan en kunnen wij meer vertellen over de oorzaken.

Hoe herken je dyscalculie?

Zoals hierboven te lezen is heeft niet elk kind met rekenenproblemen gelijk dyscalculie. Toch zijn er een hoop kenmerken waaraan je dyscalculie kunt herkennen. Hieronder noem ik een aantal kenmerken:

  • Moeite met automatiseren ( tafels & plus & minsommen).
  • Moeite met tellen. Het kind slaat getallen over en/of draait getallen om
  • Het verkeerd of omgekeerd schrijven van getallen
  • Moeite met optellen en aftrekken.
  • Raakt de weg kwijt bij het aanbieden van verschillende oplossingsmanieren.
  • Weinig inzicht in de getalopbouw
  • Blijven rekenen op de vingers
  • Moeite om dingen te onthouden die net gezegd zijn, kortom het kind heeft problemen met het werkgeheugen
  • Grote hekel aan rekenen
  • Maakt veel fouten in een stapsgewijze aanpak
  • Trager tempo

calculator-1330104_1280

Onderzoek

Kinderen die voldoen aan (een deel van) bovenstaande kenmerken kunnen dyscalculie hebben. Als je als ouder en/of leerkracht vermoedt dat een leerling dyscalculie heeft, is het voor het kind fijn als het getest kan worden.

Deze test kan worden uitgevoerd door een psycholoog of orthopedagoog. Er worden verschillende testen uitgevoerd en als blijkt dat het kind dyscalculie heeft wordt er door de psycholoog of orthopedagoog een dyscalculieverklaring afgegeven.

Deze test kan soms via school worden aangevraagd, maar hier is helaas niet altijd budget voor. Als hier geen budget voor is, moeten de ouders deze test helaas zelf betalen.

Als uiteindelijk blijkt dat het kind inderdaad dyscalculie heeft zorgt dit vaak voor een opluchting. Het kind weet dan waar het vandaan komt en kan hiervoor extra hulp(middelen) krijgen.

Tips voor in de klas

Stel er komt een leerling met dyscalculie bij je in de klas. Het is dan fijn om te weten hoe je hem/haar het beste kunt begeleiden en welke hulpmiddelen het kind mag gebruiken.

Ten eerste moet elke school over een protocol rekenenproblemen en dyscalculie beschikken. In dit protocol staat precies vermeldt wat de stappen zijn bij het signaleren en diagnosticeren van dyscalculie. Op deze website vond ik een voorbeeld van zo’n protocol. In dit protocol staat precies welke stappen een school onderneemt en wat de school doet als een kind uiteindelijk dyscalculie heeft. Er zijn geen landelijke afspraken gemaakt, dus elke school mag zelf de regels bepalen. Bij de ene school mogen kinderen met dyscalculie standaard een rekenmachine gebruiken bij de toets, maar op andere scholen vinden zij dit niet ok, omdat de toets dan niet meer meet wat het moet meten. Het is scholen aan te raden om gebruik te maken van het Masterplan dyscalculie. Hierin staan concrete en onderbouwende handvaten voor het vormgegeven van het beleid.

Het is dus belangrijk dat je weet welke regels er op jouw school gelden en om hier eventueel over in gesprek te gaan met de directeur of de IB-er.

Dyscalculie is niet te behandelen, dus kinderen moeten hiermee om leren gaan.
Kinderen met dyscalculie hebben veel baat bij  gestructureerd onderwijs waarbij de lesstof stap-voor-stap wordt aangeboden.

Ik geef graag nog wat meer tips om kinderen met dyscalculie te begeleiden in de klas:

  • Begin met het oefenen van de basis. Zorg ervoor dat het kind meer inzicht krijgt in de getallen en getalopbouw. Hiervoor is maatwerk belangrijk en is het fijn om hierbij hulp in te schaken van een Remedial Teacher
  • Koop of maak samen met het kind een opzoekboekje met  daarin alle rekenstrategieën. Dit boekje kan het kind dan gebruiken bij de rekenlessen en/of rekentoetsten
  • Laat het kind tijdens de rekenles gebruik maken van een tafelkaart
  • Overleg of het mogelijk is dat de leerling tijdens het rekenen in de bovenbouw een rekenmachine mag gebruiken. Zorg ervoor dat een kind weet hoe hij/zij dit kan inzetten
  • Zorg ervoor dat het kind extra tijd krijgt voor de rekentaken of eventueel minder oefeningen hoeft te maken in dezelfde tijd. Kinderen met dyscalculie hebben meer tijd nodig voor het rekenen dan andere kinderen.
  • Bied kinderen met dyscalculie maar 1 oplossingsmanier aan en niet meerdere. Hierdoor raken ze alleen maar in de war.
  • Schaf het stripboek Milan in de Wereld zonder cijfers aan. Dit stripboek is bedoeld voor kinderen met dyscalculie om ze er op een leuke manier wat meer over te vertellen. Aan het eind van het stripboek staat ook een informatiegedeelte voor ouders en leerkrachten.
  • Naast praktische oefening moet er ook aandacht zijn voor emotionele begeleiding. Dyscalculie wordt vaak pas (te) laat opgemerkt en het kind heeft daardoor vaak veel negatieve ervaringen meegemaakt met het rekenen. Het kan zelfs leiden tot faalangst. Zorg dat je hier ook regelmatig met het kind over praat

Hopelijk heb ik je zo wat meer kunnen bijbrengen over dyscalculie.

Heb je de kenmerken gelezen en ken of heb je een kind waarvan je denkt het dat dyscalculie heeft? Ik verwijs u dan graag door naar Ine van  Caya Onderwijsadvisering. Zij is orthopedagoog en kan contact opnemen met de school van het kind. Als zij dyscalculie vermoedt, kan zij het  kind testen en kan er vervolgens een dyscalculieverklaring worden afgegeven zodat het kind recht heeft op extra tijd en hulpmiddelen tijdens toetsten.

Zelf werk ik als Remedial Teacher soms ook met kinderen die dyscalculie hebben. Zij vinden het erg fijn om individuele aandacht te krijgen en tips te krijgen om meer grip op het rekenen te krijgen. Heb of ken je een kind wat extra begeleiding nodig heeft bij het rekenen? Je kunt altijd contact opnemen met Lauter en/of op de website kijken voor meer informatie.

Groetjes,

Laura

laura de ruiter

www.lauteropmaat.nl
www.facebook.com/lauteropmaat
www.instagram.com/lauteropmaat
Youtube