Deze week een minder leuk onderwerp maar wel een belangrijk onderwerp! Rouwen. We doen het allemaal, bijvoorbeeld als we een dierbare verliezen. Iedereen rouwt op zijn of haar eigen manier en dat geldt ook voor kinderen. Nu is het vaak bij kinderen wel wat moeilijker te zien in hoeverre een kind rouwt en wat het nou écht doet met een kind. Aan sommige kinderen zie je weinig tot niets. Ouders kunnen zich hier zorgen over maken omdat ze bang zijn dat hun kind het verlies niet verwerkt. Deze week lees je alles over hoe rouwen gaat bij kinderen.

Het verliezen van een dierbare doet veel pijn, maar pijn is niet het enige dat een kind ervaart bij zo’n verlies. Kinderen, en volwassenen soms ook, ervaren allemaal verschillende emoties, die soms erg tegenstrijdig kunnen zijn. Als een ouder of andere naaste bijvoorbeeld een lang ziektebed heeft gehad kan een kind een gevoel van opluchting ervaren. Opluchting omdat de ouder nu geen pijn meer heeft. Het kind kan ook een soort blijdschap ervaren omdat het kind ziet dat, ondanks de dood van een dierbare, het ‘gewone’ leven ook gewoon door gaat. Het kind kan ook erg boos worden en het de dierbare bijvoorbeeld kwalijk nemen dat hij/zij dood is gegaan en het kind in de steek heeft gelaten. Of juist boosheid en onbegrip omdat het niet snapt waarom het hem/haar overkomt. Deze wisselende emoties zie je bij volwassenen wel eens maar zijn voor een kind des te verwarrender omdat ze soms nog leren welke emoties er eigenlijk zijn en hoe je met ze om moet gaan.

Verdriet bij kinderen uit zich vaak in hun gedrag. Kinderen kunnen gefrustreerd of agressief reageren. Het is soms lastig om dit gedrag te koppelen aan het verdriet omdat je daar simpelweg niet aan denkt. Kinderen worden dan door de ouder of leerkracht gecorrigeerd. Het is als ouder en leerkracht dus goed om te bedenken dat dit gedrag een gevolg kan zijn van het verlies van een dierbare. Belangrijk dus om hier als ouder gepast op te reageren. Praat bijvoorbeeld met je kind over het verlies.

Het is ook nog afhankelijk van de leeftijd van een kind hoe een kind rouwt. Baby’s en peuters (kinderen tot en met drie jaar), weten vaak nog niet wat ‘dood’ betekent. Ze voelen het echter wel degelijk als er bijvoorbeeld een ouder overleden is. Ze missen de aandacht, warmte en aanwezigheid van die persoon. Baby’s en peuters uiten hun rouw door slecht te eten of door slecht te slapen. Ze hebben meer aandacht nodig als ze rouwen. Het kan even duren voordat dit gebeurt. Hier kunnen een aantal weken of zelfs maanden overheen gaan na het overlijden van een dierbare voordat dit gedrag zich voordoet.

Rouw bij kleuters

Kleuters (kinderen van 4 tot en met 6 jaar) weten het verschil tussen leven en dood maar beseffen soms niet dat de dood ook onomkeerbaar is. Een kleuter zou dus bijvoorbeeld nog kunnen vragen wanneer de overledene terugkomt en kunnen op zoek gaan naar die persoon. Kleuters kunnen het gevoel krijgen dat iedereen zomaar bij ze weg kan gaan en kan hier een angst voor ontwikkelen, bang dat iedereen zomaar weg gaat uit hun leven. Kleuters kunnen na het verlies van een dierbare ineens baby-achtig gedrag vertonen of worden aanhankelijk. Ook kunnen ze veel vragen stellen. Sommige vragen kunnen erg bizar zijn. Dit heeft ook te maken met de ontwikkeling van hun fantasie. Het is als ouder belangrijk om toch antwoord te (blijven) geven op deze vragen. Dit neemt wellicht vragen en angst weg bij je kind.

Rouw bij kinderen van 6-12 jaar

Kinderen van 6 tot en met 12 jaar beseffen wel dat de dood onomkeerbaar is. Tot ongeveer 9 jaar begrijpen kinderen nog niet wat het eind van het leven inhoudt, vanaf 9 jaar weten kinderen dit wel. Kinderen van 6 tot en met 12 jaar hebben de neiging om zich groot te houden. Ze zijn soms liever alleen verdrietig. Bij deze leeftijden is het dus extra belangrijk alert te zijn en om je kind extra aandacht te geven en met je kind te praten. Kinderen van deze leeftijd uiten zich ook vaak creatief, bijvoorbeeld door middel van toneel, tekenen of knutselen.

Rouw bij pubers

Pubers (kinderen van 12 tot en met 18 jaar) kunnen hetzelfde rouwen als volwassenen. Het is belangrijk om hen te benaderen als volwassenen. Het is echter soms wel complex omdat kinderen zich in deze fase zich juist vaak afzetten van een ouder. Als er een ouder overlijdt zie je nog wel eens dat de puber taken overneemt van de overleden ouder, bijvoorbeeld door een bepaalde (gezags)rol aan te nemen tegenover jongere broertjes/zusjes of door de boodschappen te halen, te koken, te wassen of door de broertjes/zusjes naar bed te brengen. Als een ouder overlijdt kan de puber zich schuldig gaan voelen over eerder gemaakte ruzies. Het is bij pubers niet altijd makkelijk te zien of hij/zij rouwt. Geef je puber daarom de ruimte en probeer met je kind te praten, vraag desnoods aan een bekende of die af-en toe wil praten met je kind. Pubers zetten zich vaak af tegen hun ouders daarom kan praten met iemand anders als de ouder, soms helpen. Vraag dit aan iemand die je puber vertrouwd.

Het is belangrijk om goed op je kind te letten en om te praten met elkaar over het verlies. Het kan echter zo zijn dat je als ouder denkt dat dit niet voldoende is of dat je twijfelt of jouw kind hier wel genoeg aan heeft. Dan is het verstandig om professionele hulp in te schakelen. Het kan helpen dat iemand die buiten de situatie staat met je kind praat of op een andere manier professionele hulp biedt.

Heb je nog meer vragen over rouwen bij kinderen? Bel dan naar 0644211781 of mail naar opvoeding@lauteropmaat.nl

Groetjes Charlotte

Charlotte Jansen

www.lauteropmaat.nl

www.instagram.com/lauteropmaat

www.facebook.com/lauteropmaat